Het museum der Unerhörten Dinge in Berlijn is een privé-museum met slechts één thema: gevonden voorwerpen en hun verhalen.
Roland Albrecht, beeldend kunstenaar en museumdirecteur, verzamelt voorwerpen die aan hem vervolgens ‘hun verhaal’ vertellen.
Daarmee steunt dit kleine museum op twee pijlers: de beeldende kwaliteit van de geheimzinnige voorwerpen en het literaire aspect wat er aan wordt toegevoegd. De objecten en hun ingefluisterde geschiedenissen worden vervolgens zonder opsmuk naast elkaar getoond.
Feiten en fictie komen hier op een bedrieglijk overtuigende wijze samen. Geregeld worden andere kunstenaars gevraagd een bijdrage te leveren aan het tentoonstellingsprogramma.
‘I am a little space’
Deelnemende kunstenaars:
Roland Albrecht, Els Bannenberg, Erik Fens, Frank Halmans, Peter van der Heijden, Paul Vendel en Marc Volger.
Op vrijdag 29 mei opent een bijzondere tentoonstelling in het Museum der Unerhörten Dinge in Berlijn.
In vervolg op de samenwerking bij het ‘Natuurlijk Museum’ in Amsterdam in 2007 exposeren Peter van der Heijden, Erik Fens en Marc Volger nu in het Berlijnse museum van Roland Albrecht.
Voor het realiseren van een brede monumentale groepstentoonstelling in dit minuscule museum vroegen zij collega’s
Els Bannenberg, Frank Halmans en Paul Vendel deel te nemen in dit project.
Zes beeldende kunstenaars zullen met kleine, speciaal voor deze tentoonstelling gemaakte, objecten de bezoeker uitnodigen in te zoomen en te focussen en zo de volle waarde van het getoonde te ervaren. In ‘I am a little Space’ wordt het kleine sterk uitvergroot en het kosmisch-grote wordt hier handzaam gepresenteerd, naast de objecten van Roland Albrecht.
Begrippen als schaal, formaat en verhouding worden op hun kop gezet of komen op hun pootjes terecht.
Scale sucks.
Els Bannenberg, Das universum auf einem Reiskorn, 2009, 15 x 15 x 10 cm
1988. Ruimtesonde Giotto koos het ruime sop om de aardse beschaving tot in de verste hoeken van de melkweg te brengen. Bij elke publicatie hierover werd ik overmand door mijn eigen besef van nietigheid. Alles zou veranderen als buitenaardse wezens de code achter de gravure van de blote man en vrouw zouden hebben ontcijferd. Zou hun nieuwsgierigheid of hun hebzucht ze naar ons doen toe spoeden?
Wat zouden wij aardlingen dan nog kunnen doen? Hier liep toch ook al niet alles zoals we zouden willen? Kon die doos van Pandora niet beter dicht blijven?
2008. Nog niets vernomen uit de ruimte. Over Giotto heeft niemand het meer. Het wegvliedend man- en vrouwbeeld maakt daar meer vaart dan hier. De wereld draait wel door, maar anders dan we zouden willen. Nietigheid is onze naam. Je kunt alles op een rijstkorrel kwijt.
ERIK FENS
Erik Fens, Mijn Boeddha, 2007, 3 x (13 x 7 cm)
Erik Fens fotografeert het alledaagse. Hij legt het ongewone in gewone objecten vast. In huis, op straat en op reis. De foto’s spelen in de eerste plaats een rol in zijn eigen universum. In serie maken ze deel uit van zijn verzamelingen en ordeningen in zijn Encyclopedie Van De Wereld Volgens Fens. Op zijn reizen neemt hij vaak een klein, goudkleurig Boeddhabeeldje mee. Hij fotografeert dit als een reiskompaan, op tafel of voor zijn eigen voeten. Boeddha verhoudt zich in elke situatie tot de aardse zaken. Afwisselend groot en klein.
FRANK HALMANS
Frank Halmans, Kruimeldief (Tomado 917), 2008, 72 x 17 x 13 cm
In de dialectiek tussen binnen en buiten neemt de stofzuiger een bijzondere plaats in.
De stofzuiger lijkt tot de wereld van het interieur te behoren. Maar eigenlijk is het een overgangsruimte. Het is een tijdelijke ruimte tussen binnen en buiten.
Het stof dat zich in het huis heeft verspreid, wordt door de stofzuiger verzameld en er tijdelijk in opgeslagen.
Wanneer er na verloop van tijd zoveel stof verzameld is dat de stofzak vol is, wordt deze uit de stofzuiger verwijderd en buitenshuis gestort en afgevoerd.
Bij mijn stofzuigers is er sprake van een Droste Effect. Het zijn modellen van woningen die functioneren in het interieur van een woning. Zij verzamelen het stof en het vuil uit het interieur en verplaatsen dit naar hun eigen interieur.
Het interieur van de stofzuiger vult zich geleidelijk met de inhoud van de ruimte waarin ze getoond wordt.
PETER VAN DER HEIJDEN
Peter van der Heijden, Legenda – Agenda, 2009, 32 x 20 x 12cm
De kleuren en arceringen in landkaarten staan voor uiteenlopende zaken als; bodemgesteldheid en bodemgebruik, territoriale gegevens en politieke verhoudingen, religies en raciale indelingen.
Een goede atlas moet beschikken over een enorme variatie aan kleuren en coderingen. Deze legenda’s verwijzen naar grootheden en zijn van belang voor alles en iedereen.
De formele combinaties van kleuren in een legenda ontdaan van hun directe en feitelijke betekenis, hebben een eigen schoonheid. Willekeurig verzameld en samengevoegd in een handzame staalkaart zonder enige verwijzing, wordt het een instrument en wichelroede om alle feitelijkheden in de wereld eigenzinnig te interpreteren en naar je hand te zetten.
PAUL VENDEL
Paul Vendel, Think, 2009, 6 x 4 x 3 cm
Ik verbaas me continu over de werkelijkheid. Zo bizar, zo divers. De schoonheid lijkt oneindig en het lijden ook.
Waar een ander naar een god zoekt, maak ik kunst.
Voor deze tentoonstelling heb ik architecturale groeivormen geconstrueerd die de grensvlakken van natuur en cultuur aftasten. Vormen die groeien, waarbij de totaalvorm gedicteerd word door de onderdelen waar ze uit gemaakt zijn.
MARC VOLGER
Marc Volger, Zwei Seelen 2009, 27x28x16cm
Een thermo-hygrometer toont de temperatuur en de vochtigheid gedurende een week. Een typisch apparaat voor een museum waar kunstwerken onder zo stabiel mogelijke omstandigheden getoond en bewaard moeten worden. Dit apparaat stelt zich altijd dienstbaar op aan de kunst maar mag hier excelleren. Het papier waarop deze waarden zijn af te lezen is vervangen door een foto van mijn borst. Twee lijnen beschrijven nu abstracte schommelingen over dit private universum. De titel verwijst naar de beroemdste zin in het Duitse taalgebied “Zwei Seelenwohnen, ach! in meiner Brust” uit Faust van Goethe.
Een werk waarin de twijfel een hoofdrol speelt.
Het Natuurlijk Museum is een ongewoon museum gericht op de natuurlijke historie,
kunst en de passie
voor verzamelen,
met een collectie, een suppoost, rondleidingen
en een museumwinkel.
Vier kunstenaars-verzamelaars presenteren in het museum
hun collecties en installaties, van ‘bonsaihertje’
en vlinders tot wolkenluchten en rolstenen.
Ieder behoorlijk dorp of stad, waar ook ter wereld heeft een museum,
oudheidkundige kamer of
beroemd geboortehuis.
Het gaat er niet om welke voorwerpen er te zien zijn, maar om de liefde en
fascinatie
voor het onderwerp.
Het Natuurlijk Museum wil de bezoeker bewust maken van de schoonheid
van de natuur en laten meegenieten
van de passies
die ten grondslag liggen aan de getoonde verzamelingen.
De verzameling van Roland Albrecht is een literaire wonderkamer waarin de werkelijkheid en al haar
onwaarschijnlijke aspecten
worden gepresenteerd, onder andere het ‘bonsaihertje’ en ‘versteend ijs’.
Erik Fens is één van de meest uitgesproken
kunstenaars-verzamelaars van Nederland. Naast talrijke
deelverzamelingen bestaat de kern van zijn collectie uit
de ‘Encyclopedie Van Zijn Wereld Door Fens’.
Hij laat Kraanvogels en vlinders zien, maar ook watervallen en boomflessen
in ongewone zetting. Peter van der Heijden bezit vooral verzamelingen op het gebied van de geologie en paleontologie.
Hij combineert installaties met wormen en micro-organismen met vitrines vol rolstenen, vuistbijlen en
mammoetskiezen. Marc Volger is geobsedeerd door wolkenluchten. Hij toont in het museum hierover
een uitgebreide installatie.
Daarnaast wordt zijn collectie objecten over de ‘fossiele’ cycaspalm getoond.
Het Natuurlijk Museum is het tweede project van de Stichting Epifyt, die zich tot doel stelt de publieke
belangstelling
voor de relatie tussen kunst en natuur te vergroten door het organiseren van culturele
evenementen.
Samenstelling: Peter van der Heijden, Erik Fens, Marc Volger
Projectcoördinatie: Roosmarijn Ubink
Natuurlijk Museum
Witte de Withstraat 139
1057 XS Amsterdam
020 6387213
06 - 13084911 natuurlijkmuseum@live.nl
VIDEOCLIP
SALON NATUREL
Op zondag 17 juni 2007 om 17.00 uur organiseert het Natuurlijk Museum te Amsterdam een Salon Naturel.
Een middag met presentaties, lezingen en lichtbeelden waarin ingezoomd wordt op onderdelen van de collectie
en het fenomeen verzamelen.
Tijdens de Salon kunnen deelnemers nader kennis maken met de conservatoren en wordt er uitgebreid ingegaan
op een aantal objecten uit de collectie.
Locatie Salon Naturel : Natuurlijk Museum (Witte de Withstraat 139, Amsterdam Datum en Tijdstip : zondag 17 juni, aanvang 17.00 uur. Toegangsprijs : 5,- euro (inclusief een drankje). Reserveren verplicht via natuurlijkmuseum@live.nlof 06-50641928
Programma: 17.00 – 19.00 uur
‘de olijfeik van Wiepersdorf’ (collectie Roland Albrecht) door Els Bannenberg.
‘Hoe edelweiss beroemd werd’ (collectie Roland Albrecht) door Roosmarijn Ubink.
‘Eeuwig leven’; een referaat over de cycaspalm door Marc Volger.
‘Natuuruitleg aan de hand van een rolsteen’ (collectie Roland albrecht) door Peter van der Heijden.
‘De kunst van het waarnemen’; over waarnemingen van de planeet Mars en
aanverwante verschijnselen door José H.E.Rees, ambassadeur van Mars. http://www.mars-embassy.nl
korte pauze met bezoek aan depot
Life-projectie met micro-organismen door Peter van der Heijden.
‘Het parelmoer van keizerin Maria Theresia van Oostenrijk’ (collectie Roland Albrecht), door Marc Volger.
‘Het bonsai-hertje uit Japan’ (collectie Roland Albrecht) door Erik Fens.
referaat van Erik Fens over zijn verzamelzucht en de problematiek van de toekomst
van zijn ‘Encyclopedie Van Zijn Wereld Door Fens’.
Voorzaal
Achterzaal
Depot, collectie Fens
Depot, collectie Van der Heijden
Museumwinkel, coffeecorner
KUNSTENAARS-VERZAMELAARS
Roland Albrecht (1950) is schepper, conservator en directeur van Het Museum der Unerhörten Dinge,
een literaire wonderkamer waarin de werkelijkheid en haar onwaarschijnlijke aspecten worden gepresenteerd.
Volgens zijn zeggen het drukst bezochte museum in Berlijn, als je het aantal bezoekers relateert aan
de oppervlakte.
Het is piepklein, maar heeft wel een tentoonstellingsruimte èn een depot.
Albrecht beschrijft zichzelf als een ‘vinder, niet een verzamelaar’. In het nawoord van zijn
catalogus/essaybundel ‘Museum der Unerhörten Dinge’ vertelt hij hoe de dingen op zijn weg komen, hoe
ze tegen hem beginnen te praten
en langzaam iets over hun bijzondere betekenis loslaten. Elk verhaal
wordt gevolgd door voetnoten van
geraadpleegde literatuur. De meest gestelde vraag aan de
museumdirecteur is echter of de verhalen wel kloppen.
Zijn antwoord daarop is dat de vraag naar de
juistheid reeds de mogelijkheid geeft van de juistheid en
waarom kan dat wat mogelijk is niet waar zijn?
Het depot achter het museum bevat objecten die niet
worden geëxposeerd of op reis zijn en objecten
die wachten op de beschrijving van hun verhaal.
De teksten van Roland Albrecht zijn voor deze gelegenheid
vertaald door Els Bannenberg
en zijn verkrijgbaar in de museumwinkel.
U kunt het allemaal nalezen op de museumsite http://www.museumderunerhoertendinge.de
of
Roland Albrecht Museum der Unerhörten Dinge 2004
ISBN 3 8031 1227 3
Museum van ongehoorde dingen in Berlijn.-------------Edelweiß
Hoe Edelweiß beroemd werd
of: De Bloem van de Gravin.
Het was puur toevallig dat de boerenjongen Alois Rupert uit Matrei in 1717 een bos edelweiß overhandigde
aan gravin Maria Franziska zu Dornbirn. De knaap vertelde de gravin echter dat hij deze speciaal voor haar
geplukt had in het hooggebergte. Hij vertelde haar dat het een traditie was dat iedere jongen dit deed
voor de vrouw die hij aanbad.
Het was geen ongevaarlijke expeditie. Edelweiß groeit daar waar de sneeuw
en de kraaien elkaar ontmoeten,
alleen de meest moedigen en meest roekelozen konden erbij.
Vele jongens stortten bij het plukken naar beneden
en werden nooit meer gezien, alleen de dappere
die het zuivere hart van zijn geliefde in zich droeg
kwam weer terug. Het verhaal van de jongen beviel
de gravin zo goed dat ze zijn verhaal aan het hele hof in het
verre Wenen doorvertelde.
Erik Fens (1949) is één van de meest uitgesproken kunstenaars-verzamelaars van Nederland.
Verzamelen is de kern van (bijna) al zijn bezigheden. Hij leeft te midden van zijn verzamelingen;
werkt in Teylers Museum Haarlem; fotografeert als een verzamelaar; assembleert verzamelingen
en verzamelt verzamelingen. De afgelopen 25 jaar heeft hij gewerkt aan
‘de Encyclopedie van de Wereld volgens Fens en de Encyclopedie van de Wereld van het Verzamelen,
de Verzamelaar en de Verzameling’. Samen zijn dit zo'n 700 stuks 23-rings multobanden.
Het verzamelgebied van Erik Fens bevindt zich voornamelijk in de wereld van de ‘waardeloze’ objecten,
zoals knipsels, foto's, souvenirs, producten van huisvlijt en amateurkunst, zoals gevonden kunnen worden
bij vuilcontainers, op rommelmarkten en antiquariaten. In het Natuurlijk Museum legt Fens in zijn
installaties relaties tussen de natuurwereld en de mensenwereld. Hij benadert de natuur als bron van
de menselijke cultuur. Veel dieren, planten en geologische verschijnselen zijn in metaforische zin in
culturen verankerd. Zo zijn bijvoorbeeld de roos en vergeet-mij-nietje, de eik en de palmboom
symbolen voor gevoelens en sferen uit het plantenrijk. Rotsformaties dragen namen van mensen,
dieren en dingen. www.erikfens.nl
Nature Craft.
Schelpengrot in opbouw.
Peter van der Heijden (1950) verzamelt naast vele andere zaken met name binnen het zogenaamde
derde rijk van de natuur historie, de wereld van de geologie en paleontologie. Stenen, mineralen, fossielen,
maar ook de fraaie boek en plaatwerken over deze materie uit de laatste 2 eeuwen bevinden zich in zijn
deelcollecties. Hij combineert in het Natuurlijk Museum installaties met wormen en micro-organismen met
vitrines vol rolstenen, vuistbijlen en mammoetskiezen.
De biologische en natuurkundige fenomenen die hij
afbeeldt, zijn in de vrije natuur niet met het blote oog te zien. Van der Heijden is vooral op zoek naar de
bijna onzichtbare biologische en fysische fenomenen in de natuur: kwallen, schimmels en andere
micro-organismen, maar ook om de groeivormen die in kristalstructuren te zien zijn. Hij isoleert ze en
laat ze op de glasplaat van een flatbedscanner als in een ballet voor zich dansen. Door een verzadigde
oplossing van aluin of kopersulfaat te gebruiken, is per scan de groei van een kristalstructuur in beeld te
brengen. Een voorbeeld van deze werkwijze is ‘Delights’, een beeld dat in 2004 in de nok van de
palmenkas van de Hortus Botanicusin Amsterdam hing. Opgebouwd uit onbestemde transparante vormen,
samengesteld uit kleurafdrukken van gescande micro opnamen van gekristalliseerde zouten.
Het beeld was een hommage aan salpeter en salmiak, aan sulfaten, fosfaten enchloraten, rhodanides en
cyanides, zouten van magnesium, kalium en natrium en al die andere heerlijkheden die in uiterst kleine
hoeveelheden absoluut noodzakelijk zijn voor hun voortbestaan. www.petervanderheijden.com
Marc Volger (1950) maakt installaties waarbij hij gebruikt maakt van het ‘objet trouvé’ hij bezit diverse
verzamelingen waaronder die van 19e eeuwse natuurboeken en een grote hoeveelheid wandelstokken
met ‘stocknagel’. Deze stokken geven gedetailleerde informatie over de bezochte landschappen en de
wandelingen van de anonieme eigenaren. Souvenir, trofee en relict ineen.
Met zijn wolkenschilderijen begeeft Marc Volger zich in een lange traditie die in de Renaissance begonnen is.
Hij beschouwd zichzelf als verzamelaar van zijn eigen wolkenschilderijen. Nederland is een bij uitstek geschikte
plek om een dergelijke collectie op te bouwen. We leven onder een steeds veranderende hemel met langdurige
zonsopgangen en –ondergangen die een onbeperkte hoeveelheid stemmingen en kleuren biedt. Zeven jaar
geleden begon hij zijn ‘Dagboek van de hemel’, die in wisselende samenstellingen wordt geëxposeerd.
In het Natuurlijk Museum geeft hij een preview van de ’Installatie met Cycaspalmen’ die hij in het najaar
van 2007
oplevert in de Hortus Botanicus in Amsterdam. Deze installatie bestaat uit heel specifiek schaars
materiaal dat door
hem van over de hele wereld verzameld is. De wonderlijke, relatief onbekende, ‘Cycaspalm’
is een metafoor van
overlevingskunst. Deze ‘levende fossiel’ bestond 240 miljoen jaar geleden ook al en is
sindsdien nauwelijks veranderd. www.marcvolger.nl